Over de Nederlandse Hersenbank
Doel
De Nederlandse Hersenbank (NHB), een afdeling van het Nederlands Herseninstituut, verzamelt hersenweefsel van overleden personen die zich bij leven als hersendonor registreren. Er wordt hersenweefsel van donoren met diverse hersenaandoeningen maar ook van neurologisch gezonde donoren verzameld.
De NHB stelt dit hersenweefsel, voorzien van klinisch en neuropathologisch goed gedocumenteerde gegevens, beschikbaar aan wetenschappers over de hele wereld. De NHB werkt op basis van "open access": elke onderzoeker verbonden aan een universiteit, ander onderzoeksinstituut of farmaceutisch bedrijf kan hersenweefsel aanvragen.
Door wetenschappelijk onderzoek aan dit weefsel ontstaat er meer inzicht in de werking van onze hersenen. Hierdoor kunnen therapieën ontwikkeld worden voor de behandeling van neurologische en psychiatrische aandoeningen.
Alle procedures van de NHB zijn in overeenstemming met de nationale wetgeving en afgestemd op de rechten van de mens (zelfbeschikkingsrecht, waardigheid en integriteit). Het hersenweefsel wordt alleen geanonimiseerd beschikbaar gesteld voor onderzoek. De ethische principes waaraan de NHB zich houdt en de juridische inbedding van de procedures van de NHB zijn samengevat in de ethische en juridische verklaring Nederlandse Hersenbank.
Samenwerking met Amsterdam UMC.jpg)
Om de hersendonaties mogelijk te maken, werkt de NHB nauw samen met de afdeling Pathologie van het Amsterdam UMC. Al sinds de start van de NHB vinden hier de hersendonaties plaats. Dankzij deze nauwe samenwerking en de betrokkenheid van de pathologen en mortuarium-medewerkers van het Amsterdam UMC, kunnen de hersendonaties dag-en-nacht uitgevoerd worden. Dit betekent dat er een relatief korte tijd verstrijkt tussen het overlijden van een donor en het uitnemen van de hersenen. Het hersenweefsel is daardoor van hoge kwaliteit voor onderzoek.
Na de donatie wordt een deel van het hersenweefsel bekeken door de neuropathologen van het Amsterdam UMC. Ze schrijven een rapport over hun bevindingen. Dit rapport is van groot belang voor de wetenschappers die het weefsel vervolgens gebruiken voor hun onderzoek: hierdoor weten ze precies welk weefsel geschikt is voor hun onderzoeksproject.
Historie
In 1978 werd Professor Dick Swaab (1944) directeur van het Nederlands Instituut voor Hersenonderzoek, tegenwoordig het Nederlands Herseninstituut. Vanwege zijn onderzoek naar de ziekte van Alzheimer besloot hij samen met neuropathologen Frans Stam en later Wouter Kamphorst en Annemieke Rozemuller van het VU Medisch Centrum (tegenwoordig Amsterdam UMC) een ‘hersenbank’ te beginnen. In 1985 verwierf hij de eerste financiën hiervoor en zette de organisatie van de Hersenbank op. Vanaf dat moment konden mensen zich bij leven als hersendonor registreren, waardoor hersenweefsel kan worden verzameld, gekarakteriseerd, bewaard en wereldwijd worden verspreid voor wetenschappelijk onderzoek.
Sinds 1990 verzamelt de NHB ook hersenweefsel van andere neurologische en psychiatrische aandoeningen. Behalve bovengenoemd hersenweefsel is er ook weefsel van gezonde personen, of te wel controles nodig.
Prof. Erik Fliers was de eerste coördinator van de Nederlandse Hersenbank, gevolgd door Dr. Rivka Ravid. In 2007 werd zij opgevolgd door Prof. dr. Inge Huitinga, de huidige directeur van de Nederlandse Hersenbank.