Doel
De Nederlandse Hersenbank (NHB) verzamelt hersenweefsel van overleden personen die zich bij leven als hersendonor registreren. Er wordt hersenweefsel van donoren met diverse hersenaandoeningen maar ook van neurologisch gezonde donoren verzameld. Door goede afspraken met het VU medisch centrum (VUmc) kan de hersenobductie snel plaatsvinden. Het hersenweefsel is daardoor van hoge kwaliteit.

De NHB stelt dit hersenweefsel, voorzien van klinisch en neuropathologisch goed gedocumenteerde gegevens, beschikbaar aan wetenschappers over de hele wereld. Door wetenschappelijk onderzoek aan dit weefsel ontstaat er meer inzicht in de werking van onze hersenen. Hierdoor kunnen therapieën ontwikkeld worden voor de behandeling van neurologische en psychiatrische hersenziekten.
Alle procedures van de NHB zijn in overeenstemming met de nationale wetgeving en afgestemd op de rechten van de mens (zelfbeschikkingsrecht, waardigheid en integriteit). Het hersenweefsel wordt alleen geanonimiseerd beschikbaar gesteld voor onderzoek.

Historie
In 1978 werd Professor Dick Swaab (1944) directeur van het Nederlands Instituut voor Hersenonderzoek (NIH), tegenwoordig het Nederlands Instituut voor Neurowetenschappen (NIN). Voor zijn onderzoek aan de ziekte van Alzheimer had hij goed gedocumenteerd post-mortem humaan hersenweefsel nodig. Omdat het meerendeel van de mensen met dementie in een verpleeghuis overlijden, was het erg moeilijk om door middel van obducties in het ziekenhuis aan hersenweefsel van mensen met Alzheimer te komen. Daarom besloot hij een ‘hersenbank’ te beginnen waarbij mensen zich bij leven als hersendonor kunnen registreren en waardoor hersenweefsel kan worden verzameld, gekarakteriseerd, bewaard en wereldwijd worden verspreid voor wetenschappelijke doeleinden.

In 1985 richtte Dick Swaab samen met de neuropathologen Professor Frans Stam (VUmc) en Wouter Kamphorst (VUmc) de Nederlandse Hersenbank (NHB) op. Door voorlichting te geven in verpleeghuizen over het belang van humaan hersenweefsel voor wetenschappelijk onderzoek, nam het aantal hersendonoren met de ziekte van Alzheimer snel toe. Sinds 1990 verzamelt de NHB ook hersenweefsel van andere neurologische en psychiatrische aandoeningen. Behalve afwijkend hersenweefsel is er ook weefsel van gezonde personen, of te wel controles nodig. Dit controleweefsel is van groot belang voor onderzoekers om een vergelijking te kunnen maken met ziek weefsel.